FacebookTwitterGoogle BookmarksRSS FeedPinterest

Καιρός


 

Η ιστορική διαδρομή των Καλαβρύτων

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ

Η ιστορική, πανέμορφη και γραφική πόλη των 2.000 κατοίκων, κτισμένη στους πρόποδες
του μυθικού Χελμού σε υψόμετρο 750 μ. αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες επισκέπτες .

Απέχει 14 χιλ. από τις χιονοδρομικές πίστες και 32 χλμ από τις παραλίες της Β. Πελοποννήσου.
Διαθέτει εκπληκτικές φυσικές ομορφιές, έντονα παραδοσιακά στοιχεία και την ατμόσφαιρα ενός σύγχρονου
τουριστικού θέρετρου που συνεχώς αναπτύσσεται.

Η ιστορική διαδρομή των Καλαβρύτων ξεκινάει από τα χρόνια της αρχαιότητας (776 π.Χ ) όπου τα Καλάβρυτα
έφεραν το όνομα Κύναιθα, σύμφωνα με τις περιγραφές του ιστορικού περιηγητή Παυσανία.

 



Στις αρχές του 13 ου αιώνα οι Φράγκοι κατέλαβαν την Πελοπόννησο, τα Καλάβρυτα παραχωρήθηκαν στο βαρόνο Raoul de Tournay
και χτίστηκε το κάστρο που φέρει το όνομά του για τον έλεγχο των περασμάτων του Χελμού και το οποίο αναδείχτηκε σε ένα από
τα σημαντικότερα Μεσαιωνικά κάστρα της Πελοποννήσου.

Λόγω έλλειψης αρρένων απογόνων η βαρονία των Καλαβρύτων πέρασε αργότερα στην οικογένεια των Ντε λα Τρεμουίγ μέχρι και το 1330 όπου
ελευθερώθηκαν από τους Βυζαντινούς στρατηγούς του Μυστρά και παρέμειναν ελεύθερα ως το 1460.

Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους ανεγέρθηκαν η Μονή της Αγίας Λαύρας (961)και η Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου (360), δύο σημαντικά
μοναστήρια που απέχουν από την πόλη των Καλαβρύτων 5χλμ και 12χλμ αντίστοιχα.

Το 1460 παρά τη γενναία αντίσταση των υπερασπιστών τα Καλάβρυτα υποτάχθηκαν στους Τούρκους. Το 1687 περιήλθαν στη
κυριαρχία των Ενετών μέχρι και το 1715 όπου γύρισαν και πάλι στη κατοχή των Τούρκων και παρέμειναν σε αυτούς έως και το 1821.

Στις 21 Μαρτίου 1821 ο Παλαιών Πατρών Γερμανός υψώνοντας το Λάβαρο στην Αγία Λαύρα κήρυξε την έναρξη
της Επανάστασης εναντίον των Τούρκων η οποία χάρισε την ελευθερία όχι μόνο στα Καλάβρυτα αλλά και σε όλη την Ελλάδα.


Το 1896 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του οδοντωτού σιδηρόδρομου η οποία συνέδεσε τα Καλάβρυτα με το Διακοπτό μέσω της
κοιλάδας του Βουραϊκού ποταμού.

Κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου και συγκεκριμένα στις 13 Δεκεμβρίου 1943 τα Καλάβρυτα γνώρισαν τη
Γερμανική θηριωδία. Τα Γερμανικά στρατεύματα κατοχής πυρπόλησαν την πόλη και εκτέλεσαν όλο τον ανδρικό πληθυσμό
από12 ετών και άνω στο λόφο του Καπή μετατρέποντας τα Καλάβρυτα σε νεκρή πολιτεία .

Μια πολιτεία που το όνομα της ταυτίστηκε με τον ηρωισμό, την τραγική μοίρα και τους αγώνες για την ελευθερία.

Οι πρώτοι Αχαϊκοί μύθοι, περιστρέφονται γύρω από την εκμάθηση της γεωργικής τέχνης και τα πρώτα οργώματα της γης, χωρίς όμως να
ξεχνούν και την παρουσία του θεϊκού παράγοντα.
Σύμφωνα με ένα μύθο, ο Τριτττόλεμος, γιος του Κολεού, βασιλιά της Ελευσίνας, αναθρεμμένος από τη θεά Δήμητρα και διδαγμένος από αυτήν την τεχνική της γεωργίας, γυρίζοντας τη γη πάνω σε άρμα, που το έσερναν φτερωτοί δράκοντες, έφτασε κάποτε στην Αχαΐα, όπου συνάντησε τον Εύμηλο, στον οποίο δίδαξε τον τρόπο της σποράς του σιταριού με άροτρο. Στη συνέχεια, ο Εύμηλος έχτισε έναν οικισμό, τον οποίο ονόμασε Αρόη (= άροση).

Ο γιος του Εύμηλου όμως, ονόματι Ανθείας ή Ανθέας, ως ανήσυχος νέος που ήταν, έζεψε τους δράκοντες στο άρμα για να σπείρει, χωρίς
την άδεια του Τριπτόλεμου κι ενώ αυτός κοιμόταν, με αποτέλεσμα οι δράκοι ν' αγριέψουν και να σκοτώσουν το νεαρό επίδοξο γεωργό.
Τότε, ο λυπημένος πατέρας του, έχτισε ένα νέο οικισμό, στη μνήμη του, με την ονομασία Άνθεια.

Αργότερα, ανάμεσα στα δύο αυτά πολίσματα, ιδρύθηκε η Μεσσάτη («στη μέση»), στην οποία ανατράφηκε ο θεός της αμπέλου Διόνυσος,
κατά μία εκδοχή του μύθου, ενώ κατά μία άλλη, εκεί βρήκε ο Διόνυσος κρησφύγετο από τις επιβουλές των Τιτάνων. Για κάποιον από τους δύο παραπάνω λόγους ονομαζόταν και Διόνυσος Μεσατέας.

Πάντως, η άμπελος του Διόνυσου ευδοκίμησε στην Αχαϊκή γη, σε τέτοιο βαθμό, ώστε να δημιουργηθεί ο μύθος της «Εφημέρου Αμπέλου»,
η οποία φύτρωνε κατά την εορτή του θεού, στην αρχαία Αιγείρα. Μάλιστα, μέσα σ' ένα εικοσιτετράωρο, όπως λέει ο μύθος, το αμπέλι,
όχι μόνο καρποφορούσε αλλά, ήταν έτοιμο για τρύγημα! Το κρασί, που κατανάλωναν οι εορτάζοντες, προερχόταν από
τους καρπούς της «Εφημέρου Αμπέλου».

Με τους θεούς επίσης, συνδέονταν και τα αναβλύζοντα από βράχους ή από τη γη νερά, τα οποία είχαν ιαματικές και μαντικές ιδιότητες. Αναφέρονται, ως τέτοιες, η «Πηγή της Δήμητρας» στην Πάτρα, το «Λυσσόνερο» των Λουσών, η «Μισάμπελος Πηγή» στην Κλειτορία και άλλες.

Όσοι έπιναν νερό από τη «Μισάμπελο Πηγή», λέει ο μύθος, ξεχνούσαν και μισούσαν το κρασί και δεν ήθελαν πια ούτε να το μυρίσουν, ενώ το «Λυσσόνερο» γιάτρευε, όσους το έπιναν, από τη «μανία καταδίωξης», που είχαν προσβληθεί. Η δε «Πηγή της Δήμητρας», προφήτευε για τη γιατρειά ή όχι των αρρώστων.

Τα πιο φοβερά όμως, ήταν τα «Ύδατα της Στυγός» στο Χελμό, για τα οποία κάνει λόγο και ο Όμηρος στην «Ιλιάδα». Γιατί, από τον ιερό βράχο της Στύγας έτρεχε το «απόκοσμο» (= ωγύγιον) νερό, που πήγαζε από τον Άδη, στο οποίο «Στύγιο Ύδωρ» οι Ολύμπιοι Θεοί έκαναν το φοβερότερο όρκο τους κατά τη διάρκεια του πολέμου τους με τους Τιτάνες.

Στα «Στύγια Ύδατα», αφηγείται ο μύθος, βούτηξε η Θέτις το γιο της Αχιλλέα, για να γίνει αθάνατος, αλλά το μέρος από το οποίο τον κράτησε έμεινε τρωτό, όπως απέδειξε το βέλος του Πάρη, που τον σκότωσε.

Ο μύθος στην Αχαΐα, περνάει και από το συνοικισμό Βασιλικό της Κοινότητας Καλεντζίου (νότιο άκρο) όπου διατηρούνται ερείπια μεγαλοπρεπούς αρχαίου οικοδομήματος που ονομάζεται Παλιοκλήσι. Τα ερείπια αυτά ερεύνησε το 1938 ο αρχαιολόγος Π. Νερατζούλης. Στη βορειοδυτική άκρη του ίδιου οικισμού, στο Γελαδινό, υπάρχει ο λόφος Παλατάκι. Εκεί διατηρείται ένα υπόγειο παλαιό οικοδόμημα. Η παράδοση λέει ότι εκεί κατοικούσε ένας βασιλιάς και η βασιλοπούλα του πνίγηκε σε κοντινή πηγή. Ο βασιλιάς, τότε, διέταξε και βούλωσαν την πηγή με μαλλιά και το νερό βγήκε στο Χατζούρι, στη θέση Άβυσσος.
Ένας μεγάλος, ωστόσο, πρωταγωνιστής της Αχαϊκής μυθολογίας, είναι ο ημίθεος Ηρακλής, το σπήλαιο του οποίου ήταν στην αρχαία πόλη Βούρα, πλησίον του σημερινού Διακοπτού και άνω του οικισμού Κάστρο του Δήμου Διακοπτού. Για το «Σπήλαιο του Ηρακλή», ο περιηγητής Παυσανίας γράφει: «... Κατεβαίνοντας από τη Βούρα προς τη θάλασσα συναντά κανείς ποτάμι που λέγεται Βουραϊκός και βλέπει μέσα σε σπηλιά το άγαλμα του Ηρακλή». Ο ήρωας Ηρακλής, στον οποίο προσέτρεχαν οι Αχαιοί, είχε πολλές φορές βοηθήσει την Αχαΐα, όπως συνέβη με την εξουδετέρωση του «Ερυμάνθειου Κάπρου» (φοβερό αγριογούρουνο, που ζούσε στο όρος Ερύμανθος ή Ωλενός, οι επιδρομές του οποίου εμπόδιζαν την ανάπτυξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας). Το ίδιο συνέβη, με τη σύλληψη της «Κερατύνης Ελάφου» στην αρχαία πόλη Κερύνεια. Επίσης, ο Ηρακλής, για την προστασία της Αχαΐας από την Ήλιδα και το βασιλιά της Αυγεία, έχτισε ένα απόρθητο, ίσως και «κυκλώπειο», περιτοίχισμα, το λεγόμενο «Τείχος Δυμαίων». Τότε, τη νεοϊδρυόμενη πόλη της Δύμης, μετέτρεψε σε ορμητήριό του, κατά των Επειών και των Ηλείων, κατορθώνοντας τη συντριβή των εχθρών του.
Εκτός των πολισμάτων της Αρόης, Άνθειας και Μεσάτιδος, που αναγέρθηκαν με την έμμεση υπόδειξη της θεάς της γεωργίας Δήμητρας, και τα οποία, αργότερα, αποτέλεσαν τον πυρήνα της Πάτρας, θεόκτιστους οικισμούς συναντάμε και σε άλλες πολλές περιπτώσεις.

Την πανάρχαια πόλη Ωλενό, στη Δυτική Αχαΐα, ίδρυσε ο Ωλενός, ο γιος του θεού Δία και της «Δαναΐδος» Αναξιθέας. Μάλιστα, η προϊστορική πόλη χτίστηκε, ακριβώς στην ίδια περιοχή, όπου είχε ανατραφεί ο Δίας από την «Ωλενία Αίγα», γι' αυτό και, προς ένδειξη ευγνωμοσύνης, δόθηκε το όνομά της στο παιδί του ηγήτορα του Ολύμπου.

Άλλη θεόχτιστη πόλη, κατά τους μύθους, είναι η αρχαία Τρίτεια, πλησίον του σημερινού χωριού Αγία Μαρίνα του Δήμου Τριταίας,
την οποία ίδρυσε ο Μελάνιππος, γιος του θεού Άρη και της ιέρειας Τρίτειας.

Στην ίδια κατηγορία των θεόχτιστων πόλεων, μάλλον, ανήκει και το Αίγιο, το οποίο, κατά μία εκδοχή, χρωστά το όνομά του στην «αίγα», που ανέθρεψε τον Δία, διεκδικώντας από την Ωλενό το θεϊκό προτέρημα ή από την εξημέρωση των «αιγών», δηλαδή από την εξάπλωση της κτηνοτροφίας.

Πάντως, το σίγουρο είναι ότι το Αίγιο είναι άμεσα συνδεδεμένο με το φημισμένο Τρωικό Πόλεμο, από το λιμάνι του οποίου απέπλευσε
ο μυκηναϊκός στόλος για τη μεγάλη εκστρατεία. Μαζί με τον Αγαμέμνονα, στην πρώτη για την ανθρωπότητα μεγάλη εκστρατεία, έλαβαν
μέρος και οι τοπικοί ηγέτες Αμφίμαχος, Θάλπιος, Αλισός, Επειός και Αίας Τελαμώνιος, ο οποίος θάφτηκε στους αρχαίους Λουσούς του σημερινού Δήμου Καλαβρύτων.

Τέλος, θεόχτιστες πόλεις, κατά τη μυθολογία, ήταν η Βούρα, που πήρε το όνομά της («βους ωρείν» = φροντίδα ή βοσκή βοδιών) από τον ημίθεο Κένταυρο Δεξαμενό, η πόλη Αιγές, (από τη Γαία ή Γαίο, δηλαδή τη «Μητέρα Γη»), η πόλη Πελλήνη, από τον Τιτάνα Πάλλαντα και η πόλη Φαρρές από τον Φάρητα (γιο του Ερμή και της Φιλιμάδειας).
Η κατάδυση, στα προϊστορικά βάθη των μύθων μας οδηγεί στην προελληνική εποχή των Πελασγών και τα παραπάνω δεν είναι και τα μοναδικά παραδείγματα.

Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, της πελασγικής προέλευσής του, είναι ο μύθος του Φόρκου ή και Φόρκυνος, ο οποίος ήταν κυρίαρχος των θαλασσών πριν τις κατακτήσει ο Ποσειδώνας. Έδρα του θεού Φόρκου, ήταν το «Αρύμνιον Άντρον», σπηλιά σε βραχώδη όρμο, πλησίον της πελασγικής πόλης Λάρισα, κοντά στο σημερινό Άραξο.

Από σπηλιά του Αράξου, κατά μία εκδοχή, εξορμούσαν οι άρχοντες των θαλασσών, που τόσο πολύ τρόμαζαν τους ναυτικούς, ώστε η περιοχή της σπηλιάς να ονομαστεί «Μαύρα Βουνά», ονομασία που επικρατεί μέχρι σήμερα.

Για την αποίκιση της Ελλάδας από τα νέα φύλα (Ίωνες, Αχαιούς και Δωριείς) η μυθολογία αναφέρει: Ο γιος του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, ο βασιλιάς της Φθιώτιδας Έλληνας, άφησε διάδοχο του θρόνου του τον πρωτότοκο από τους τρεις γιους του Αίολο, ενώ τους άλλους δύο, τον Δώρο και τον Ξούθο, τους
έστειλε να αποικίσουν άλλα μέρη. Και ο μεν Δώρος ίδρυσε τον Παρνασσό την αποικία των Δωριέων, ο δε Ξούθος, που παντρεύτηκε την Κρέουσα, κόρη του βασιλιά Ερεχθέα, κατοίκησε την Τετράπολη της Αττικής (Οινόη, Μαραθώνα, Προβάλινθο και Τρικόρυθο). Από την Κρέουσα, ο Ξούθος, απέκτησε ένα γιο, τον Αχαιό, ενώ από την ερωτική συνεύρεση της Κρέουσας με το θεό Απόλλωνα προήλθε ο έτερος γιος, ονόματι Ίωνας.
Επειδή, όμως, ο Αχαιός ήταν ταραξίας και σκότωσε κάποιον συμπατριώτη του, εξορίστηκε από την Τετράπολη και, επικεφαλής Φθιωτών, κατέβηκε στη Λακεδαίμονα, την οποία κατέκτησε, ονομάζοντας τους αποίκους Αχαιούς.

Ένα χρόνο μετά, ο έτερος αδελφός, ο θεογέννητος Ίωνας, επειδή η Αττική είχε περισσευούμενο πληθυσμό, μετανάστευσε στην Αιγειαλεία, τη χώρα των Αιγιαλέων Πελασγών, ηγούμενος πλήθους αποίκων, την οποία κατέκτησε και μετονόμασε Ιωνία. Έπειτα, έχτισε την πρωτεύουσα του κράτους του, Ελίκη, προς τιμή της γυναίκας του Ελίκης, κόρη του τελευταίου βασιλιά των Πελασγών Σελινούντα, το όνομα του οποίου φέρει μέχρι σήμερα το ομώνυμο ποτάμι.

Ένας από τους εκλεκτούς της μυθολογίας στην Αχαΐα ήταν και ο ποταμός Λάδωνας στη Δάφνη, γύρω από τον οποίο έχει πλέξει ο θρύλος φοβερές ιστορίες θεϊκών ερώτων. Εκεί διαδραματίστηκε ο μύθος του Λεύκιππου που ντύθηκε γυναίκα για να βρίσκεται κοντά στη νύμφη Δάφνη όταν αυτή αναδυόταν γυμνή από τα νερά του Λάδωνα. Εκεί κυνηγούσε η θεά Άρτεμις και περιφερόταν ο τραγοπόδαρος θεός Παν. Εδώ στα όμορφα δάση του Αφροδισίου όρους, υπάρχουν τα περίφημα λουτρά της Αφροδίτης, όπου συναντιόταν με τον εραστή της, τον Άρη
Όσο περισσότερο ταξιδεύει κανείς στην Ελλάδα, τόσο περισσότερο μαγεύεται από τα τοπία της, τις συνεχείς εναλλαγές, την απέραντη ποικιλία, καθώς και το μοναδικό συνδυασμό του φυσικού κάλλους με τα ιστορικά μνημεία. Ένα απ' αυτά τα τοπία, τα προικισμένα με ιδιαίτερη φυσική ομορφιά είναι και ο ορεινός όγκος Χελμού-Βουραϊκού. Εκτείνεται σε μια περιοχή 2.188 τχμ, η οποία περιλαμβάνει το όρος του Χελμού με τα ύδατα Στυγός, τη λίμνη Τσιβλού, το Δάσος των Καλαβρύτων, το Σπήλαιο Καστριών και το Φαράγγι του Βουραϊκού.

Ολόκληρη η περιοχή του Χελμού περιλαμβάνει 17 οικότοπους, ενώ η βλάστηση εναλλάσσεται ανάλογα με την τοποθεσία και το υψόμετρο. Μέχρι τα 700μ κυριαρχούν τα πλατάνια, οι λεύκες, ο σχίνος και η δρυς, ενώ μεταξύ 700-2000μ συναντούμε δάση ελάτης και πεύκης. Πολύ αξιόλογη είναι και η πανίδα της περιοχής. Υπάρχουν 16 είδη θηλαστικών, ενώ σημαντικός είναι και ο αριθμός των ερπετών αλλά και των πουλιών- κυρίως αρπακτικών, όπως ο χρυσαετός και ο γύπας.

Η κάθε μια από τις περιοχές του ορεινού όγκου Χελμού - Βουραϊκού έχει τη δική της ομορφιά και μοναδικότητα. Έτσι, το Φαράγγι του Βουραϊκού, πανέμορφο και απόκρημνο, σχηματίστηκε από τον ομώνυμο ποταμό. Πλούσιο σε πανίδα και χλωρίδα και ανέγκιχτο από την ανθρώπινη παρέμβαση δημιουργεί ένα επιβλητικό τοπίο γεμάτο απότομες κάθετες πλαγιές.

Μια από τις λίγες ορεινές λίμνες της Πελοποννήσου είναι η λίμνη της Τσιβλού. Σε υψόμετρο περίπου 800μ δημιουργήθηκε ύστερα από κατολίσθηση που έγινε το 1912, όταν ο ποταμός Κράθης φράχτηκε. Ένα άλλο πάλι μοναδικό δημιούργημα της φύσης, το μυθικό Σπήλαιο των Λιμνών βρίσκεται στο χωριό Καστριά 16,5 χλμ από τα Καλάβρυτα. Οι 13 κλιμακωτές του λίμνες εντυπωσιάζουν, καθώς και οι σταλακτίτες και οι σταλαγμίτες που έχουν αναπτυχθεί στους τοίχους και τις οροφές του σπηλαίου. Τέλος, ανάμεσα στις υψηλότερες κορυφές του όρους Χελμού βρίσκεται η Νεραϊδόρραχη, σε υψόμετρο 2.100μ με τα Ύδατα της Στυγός, που σύμφωνα με τη μυθολογία χαρίζουν Αθανασία. Οι καταρράκτες και οι απότομοι βράχοι της είναι ιδιαιτέρως επιβλητικοί.

Η γραμμή του Οδοντωτού σιδηροδρόμου Διακοφτού - Καλαβρύτων πρωτολειτούργησε το 1896 και είναι η μοναδική που διασχίζει το μεγαλύτερο μέρος του φαραγγιού του Βουραϊκού. Απόλυτα προσαρμοσμένο με τον περιβάλλοντα χώρο ξεκινά από το Διακοφτό και αφού περάσει μέσα από γέφυρες και σήραγγες, πεδιάδες κι ορεινούς σχηματισμούς περνά από τη Ζαχλωρού και καταλήγει στα Καλάβρυτα. Αξιοσημείωτοι είναι οι σταθμοί Νιάματα, Τρικλιά και η θέση "Πόρτες".

Σε απόσταση 5 χλμ. από τα Καλάβρυτα βρίσκεται η ιστορική Μονή της Αγίας Λαύρας. Ιδρύθηκε το 961μΧ, ενώ η συμβολή της στη Επανάσταση το 1821 ήταν σπουδαία αφού υπήρξε η αφετηρία της. Προχωρώντας λίγο πιο πέρα και σε απόσταση 10χλμ από τα Καλάβρυτα βρίσκεται η Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου χτισμένη στη είσοδο μιας σπηλιάς. Η ίδρυσή της τοποθετείται τον 14ο αι., ενώ η συμβολή της στην Επανάσταση κατά των Τούρκων ήταν εξόχως σημαντική. Τέλος, 14 χλμ. από τα Καλάβρυτα στη βόρεια πλευρά του Χελμού, στη θέση "Ξερόκαμπος" βρίσκεται το χιονοδρομικό κέντρο της περιοχής.

Ο ορεινός όγκος Χελμού - Βουραϊκού με την ποικιλότητα του βιολογικού πλούτου βοηθά στις επιστημονικές έρευνες, παρέχει δυνατότητες αναψυχής, αλλά αποτελεί και καταφύγιο πολλών ζώων και πουλιών. Ωστόσο η ρύπανση, τα φυτοφάρμακα, η λαθροθηρία, η υπερβόσκηση και η παράνομη υλοτομία θέτει την περιοχή σε κίνδυνο που ενδέχεται έτσι να χάσει πολλά από τα γνωρίσματά της.


ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ

Τοποθεσία - Πρόσβαση
To καταπληκτικότερο ιερό προσκύνημα της Ορθοδοξίας στην Πελοπόννησο, είναι η Ιερά Μονή του Μ. Σπηλαίου, η οποία προκαλεί δέος καθώς βρίσκεται στη σκιά απόκρημνου βράχου σε υψόμετρο 940 μ. Πήρε το όνομα της από το κάθετο βραχώδες συγκρότημα του Χελμού, επάνω στο οποίο είναι κτισμένη η Μονή. Σήμερα οκταόροφη, υψώνεται "κολλημένη" στο βράχο καθηλώνοντας και τον πιο αδιάφορο επισκέπτη. Το καθολικό της Μονής σκαμμένο στο βράχο, είναι ναός σταυροειδής, εγγεγραμμένος με δύο νάρθηκες. Ο κύριος ναός έχει τοιχογραφίες του 1653, αξιόλογα μαρμαροθετήματα στο δάπεδο, ξυλόγλυπτο τέμπλο κ.λ.π. Στη Μονή του Μ. Σπηλαίου η ψυχή του πιστού αισθάνεται τη μηδαμινότητά της, καθώς εισέρχεται στην κατανυκτική ατμόσφαιρα του ναού μέσα στο κοίλωμα του σπηλαίου. Η πρόσβαση στη Μονή σήμερα είναι εύκολη : στην Εθνική οδό Αθηνών - Πατρών, στρίβουμε στο κόμβο της Πούντας και ακολουθούμε το δρόμο προς Καλάβρυτα. Μετά από 26 χιλ. φθάνουμε στη Ιερά Μονή. Επίσης από το Διακοφτό με τον οδοντωτό σιδηρόδρομο, φτάνει ο επισκέπτης - προσκυνητής στα Καλάβρυτα και από εκεί σε 15' με αυτοκίνητο στη Μονή.
Ιστορία Μονής
Κατά το Κτιτορικό της Μονής, η ιστορία και η ζωή της Μονής του Μ. Σπηλαίου αρχίζει με το θαυμαστό τρόπο της ανεύρεσης της Ιεράς Εικόνος. Δύο αδελφοί από την Θεσσαλονίκη, Συμεών και Θεόδωρος, διακρινόμενοι για την μόρφωση και την ευσέβειά τους, αφού ασκήθηκαν στα όρη Όλυμπος, Όσσα και Πηλίο, ήλθαν στο Άγιο Όρος για να γνωρίσουν φωτισμένους ησυχαστές και άνδρες της ερήμου. Από εκεί πήγαν στους Αγίους Τόπους για να προσκυνήσουν όλα τα μέρη που
περιπάτησαν οι Θεανδρικοί πόδες του Σωτήρος Χριστού. Στα Ιεροσόλυμα έγιναν ιερείς από τον σπουδαίο επίσκοπο της Αγίας Πόλης Μάξιμον. Εκεί ο καθένας ξεχωριστά είδε την ίδια οπτασία και έλαβαν την εντολή να μεταβούν στην Αχαΐα , να εύρουν την ιστορηθείσα από τον Θεηγόρο Ευαγγελιστή Λουκά ανάγλυφη εικόνα της Παναγίας. Υστερα από πολλές περιπλανήσεις και αποκαλυπτικά όνειρα, συνάντησαν,στην περιοχή της Ζαχλωρούς τη βοσκοπούλα Ευφροσύνη το 362 μ.Χ. Όταν την πλησίασαν, η Ευφροσύνη τους προσκυνά με σεβασμό και αναφέρει τα ονόματα τους. Στην συνέχεια τους οδηγεί στο σπήλαιο που βρισκόταν η αναζητούμενη Ιερά Εικόνα, τήν οποία είχε ανακαλύψει -προ ολίγου χρόνου - η ίδια - θεία Βουλή-, με την οδηγία ενός τράγου, που πήγαινε στο σπήλαιο για νερό και εξήρχετο με βρεγμένο το γένειον του. Με πολλή χαρά, ευγνωμοσύνη και ευλάβεια, οι μοναχοί Συμεών και Θεόδωρος πήραν την εικόνα έξω του Σπηλαίου και το εκαθάρισαν από την πυκνή βλάστηση. Όταν έκαυσαν τα κλαδιά, από την θερμότητα ετινάχθηκε βίαια δράκων προς την έξοδο του Σπηλαίου, όπου δια κεραυνού εφονεύθηκε. Αναμνηστικά αυτού του θαύματος σώζονταν, μέχρι τελευταία, τα οστά του δράκοντα. Μέσα στο σπήλαιον κατασκεύασαν μικρόν Ναόν και μερικά μικρά κελλιά με την συνδρομή του πλήθους των πιστών, που συνέρρεαν δια να προσκυνήσουν την θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου και να ακούσουν τον Θείο Λόγο από τους Θεοκήρυκες Πατέρες Συμεών και Θεοδώρον. Πολλοί από τους ακροατές παρέμεναν για άσκηση. Έτσι σιγά-σιγά η Μονή έγινε μία από τις πλέον πολυμονάχους Μονάς και γνώρισε ακμή και αίγλη. Υπήρξε δια μέσου των αιώνων φάρος της Ορθοδοξίας, έπαλξη του Ελληνισμού, εστία αντίστασης κατά των Τούρκων κατακτητών και άπαρτο φρούριο. Τέσσαρες φορές καταστράφηκε από πυρκαγιές, το 840, το 1400, το 1640 και το 1934 πάντοτε όμως διεσώζετο η Αγία Εικόνα με τρόπο θαυμαστό. Κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας, επειδή ήταν κέντρο αντίστασης κατά των κατακτητών, δέχτηκε πολλές επιθέσεις, αλλά ποτέ δεν κατακτήθηκε. Είναι γνωστή η υπερήφανη, ηρωική απάντηση του ηγούμενου Δαμασκηνού τον Ιούνιο του 1827 στον Ιμπραήμ. "... δια να προσκυνήσωμεν είναι αδύνατον ... αν έλθης εδώ να μας πολεμήσης και μας νικήσης , δεν είναι μεγάλο κακόν, διότι θα νικήσης παπάδες, αν όμως νικηθής ... θα είναι εντροπή σου ... " και πραγματικά νικήθηκε μετά από επικό αγώνα και τη βοήθεια της Παναγίας. Μόνο κατά την κατοχή - Δεκέμβριος 1943 η Μονή λεηλατήθηκε, οι μοναχοί πλήρωσαν τη θηριωδία των Ναζί, φονευθέντες ριπτόμενοι σε απόκρημνο βράχο. Τα εναπομείναντα κελιά από την πυρκαγιά του 1934, πυρπολήθηκαν.
Η Μονή Μεγάλου Σπηλαίου σήμερα
Παρ' όλες αυτές τις δοκιμασίες, η Μονή του Μ. Σπηλαίου, όπως το έθνος μας μετά από κάθε καταστροφή - πυρκαγιά - ανεγειρόταν καλύτερη. Σήμερα υψώνεται μεγαλοπρεπής - οκταόροφη -ανακαινισμένη και συνεχίζει την ιστορική πνευματική της πορεία. Το 1979 ανέλαβε την Ηγουμενία της Μονής ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Νικηφόρος Θεοδωρόπουλος . Η Μονή από "ιδιόρρυθμος" έγινε "Κοινόβιος", ώστε απερίσπαστοι οι μοναχοί να υπηρετούν την Παναγία, στην υπηρεσία της οποίας έταξαν τους εαυτούς τους. Το Μέγα Σπήλαιο αποτελεί όαση πνευματική για τους πολυάριθμους προσκυνητές παρόλο το μικρό αριθμό μοναχών, οι οποίοι καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας υπηρετούν αυτούς . Σ' αυτό επίσης συμβάλουν και οι λαικοί υπάλληλοι της Μονής. Η Παναγία σύντομα θα ευδοκήσει να ταχθούν στην υπηρεσία της νέοι αδελφοί και η Μονή να ξαναζήσει την παλαιά της αίγλη. Στην προσπάθεια αυτή συμβάλει ο νέος Ηγούμενος της Μονής, από τον Μάρτιο του 2003, Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π.Ιερώνυμος Κάρμας.
Πνευματικοί Θησαυροί Μονής
Η εικόνα της Παναγίας Μεγαλοσπηλαιωτίσσης Είναι έργο του Αποστόλου Λουκά. Πιστεύεται ότι μαζί με το Ευαγγέλιο και τις Πράξεις των Αποστόλων την εχάρισε ο Απ. Λουκάς στο πνευματικό του τέκνο, τον ηγεμόνα της Αχαΐας Θεόφιλο.
Εκείνος δε την εκληροδότησε στους απογόνους του. Κατά την εποχή των διωγμών, αυτοί την έκρυψαν στο Σπήλαιο. Όταν αυτοί απέθαναν ή φονεύθηκαν δια τον Χριστόν, παρέμεινε στο Σπήλαιο μέχρι που ανακαλύφθηκε κατα τον θαυμαστό τρόπον από την Αγία Ευφροσύνη. Είναι ανάγλυφη, πάχους τριών πόντων και πλασμένη από κερί, μαστίχα και άλλες ύλες. Φέρει εσθήτα χρωματισμένη και χρυσά διαγράμματα. Από τις πολλές πυρκαγιές έχει αμαυρωθεί. Το σώμα της είναι εστραμμένο δεξιά, με κεκλιμένη την κεφαλή προς τον Υιόν της, κρατώντας τον στο δεξί χέρι (Δεξιοκρατούσα), ο οποίος με το αριστερό του χέρι κρατεί ελαφρά την αριστερή παλάμη της Μητρός Του, ενώ με το δεξιό κρατεί το Ευαγγέλιο. Δεξιά και αριστερά της κηρόπλαστης εικόνας παρίστανται, μετά φόβου
άγγελοι. Στις τέσσερεις γωνιές της εικόνας δεξιά εξαπτέρυγα Σεραφείμ και αριστερά πολυόμματα Χερουβείμ.
Μουσείο - Ιερά Κειμήλια Στο Μουσείο της Μονής υπάρχουν πολλά ιερά και εθνικά κειμήλια : εθνικές στολές, σιγγίλια, χειρόγραφα με εξαίρετες μικρογραφίες, πολύτιμοι χρυσοί σταυροί με τίμιο ξύλο, χαλκογραφίες, προσωπογραφίες κ.α. Σε ειδικό παρεκκλήσιο πολλές εικόνες, λειψανοθήκες με οστά πολλών Αγίων και τις κάρες των ιδρυτών της Μονής.
Αξιοθέατα
Το "Τρύπιο Λιθάρι", η οπή απ' όπου διέρχεται το φως του ήλιου, μόνο στις    Ισημερίες.
Η βραχώδη περιοχή "κισωτή" από την οποία τα γερμανικά στρατε'ύματα κατοχής το 1943 εγκρέμισαν τους πατέρες της Μονής καθώς και προσκυνητές. Το φρούριο που βρίσκεται στην κορυφή του βράχου του Μεγ. Σπηλαίου.
Παραγωγή Η Ι. Μονή του Μ. Σπηλαίου, έχει κτηματικές εκτάσεις στα Καλάβρυτα και στην περιοχή Δ.Δ. Ελαιώνα Δήμου Διακοπτού,από τις οποίες παράγει, έλαιόλαδο, εσπεριδοειδή, και οίνον .
4,5 χιλιόμετρα από την πόλη των Καλαβρύτων χωμένη μέσα στα δέντρα είναι φυτεμένη η ιστορική μόνη της Αγίας Λαύρας.
Δεξιά της κύριας εισόδου του περιβόλου της μονής βρίσκεται το εκκλησάκι που εκεί κηρύχθηκε και ευλογήθηκε η επανάσταση από το Μητροπολίτη Παλαιών Πατρών Γερμανό κατά την εορτή του Ευαγγελισμού του 1821.
Το λάβαρο που υψώθηκε σήμερα φυλάσσεται διάτρητο από σφαίρες στην τρίτη μονή που χτίστηκε μετά την επανάσταση γιατί τη δεύτερη την έκαψε ο Ιμπραήμ και σώθηκε μόνο το καθολικό της.Και η τρίτη μονή καταστράφηκε από σεισμό,πυρκαγιές και από τους Γερμανούς το 1943, αλλά ξαναχτίστηκε.
Διασώθηκαν ακόμη το πολύτιμο αδαμαντοκόλλητο Ευαγγέλιο Δώρο της Αικατερίνης της Μεγάλης , τα άμφια και η ποιμενική ράβδος του Παλαιού Πατρών Γερμανού.Την συλλογή συμπληρώνει μεγάλος αριθμός σταυρών από πολύτιμους λίθους και αλλά σημαντικά αντικείμενα λατρείας.Από τη μεγάλη συλλογή των εικόνων ξεχωρίζει η χρονολογημένη στα 1600 εικόνα του Άγιου Παντελεήμονα.
Κάθε χρόνο 25 Μαρτίου πραγματοποιούνται οι εορταστικές εκδηλώσεις με σημαντικότερη την αναπαράσταση της συνέλευσης των οπλαρχηγών και την ύψωση του λαβάρου της επανάστασης.

http://www.pankalavritinos.gr